Thil tereuhte atangin...

Zan khat chu thlipui leh ruahpui a rawn thawk nghek mai a, kawlphe, tek leh khawpui ri-te nen a maka makin a thawk a, kan ram atan chuan a mak hle.

A tuk office kan kal chu le, chhe thei zawng zawng hi a chhia a niang tih mai turin kan chhe nual ta mai. Power supply kan nei lo, Kan internet line a chhe bawk, kan mangang khawp mai.

A siam thiamte kan ko, anni lah an rawn kal mai thei nahek lo, “Pawih hren kang mahin muang marin an tih kha..” tihte chu an hre ve ni awm fahran hian quotation an rawn fax te te a, chu chu keiin ka lo sign a, seal nena kan tih thlap hnu-ah kan thawn let leh a, tuna duh tawha thlam bang pin nghah te chu tih ang vel hi kan ni..!!!! chumi hnu-ah technician an rawn kal chauh teh reng aaa… hotute zinbo lai lo ni vei nen Khawte Lal ang maiin ka vir chuk mai.

Chutah, kan technician chuan a han en vel a, a that lohna a hmu mai ta lo tawp mai. Mechanic thiam tawp ang deuhin a khawih ngai a khawih a khawih mai. A hnu chuan a main switch ka ti mai a, a bawm pui ber chu hawn a ngai a ti a, kan han hawng dawn, chabi kan hmu ta awzawng lo mai a, chabi hrang hrang kawlkhawmtu kan hotu pakhat lah a zinbo, kan han phone, a awmna a hre mai bik lo, buai tau a tet a ni ta hawt mai.

Chabi lam buaipui tur midang kan ko leh, ani a rawn kal, kan locker chu sam te-in a rawn hawng a, duplicate chabi kan siamtir nghal bawk. Chumi hnu-ah chuan kan Internet chhiatna chu an zawng hmu ta hram a. Chabi tereuhte hi a lo va pawimawh ngai emmm.

He chabi ang chiah pawimawh deuh mai te reuhte ni si, thunun har em em mai hi kan taksa bung hrang zingah hian a lo bet tel reng mai, chu chu kan LEI hi a ni.

Lei hi a te hle na-a ven zawh a har riau mai, kan sawi duh loh tha tha min sawitir a, midangte chhiatna leh tlin lohna lai ringawt maite hi min sawitir a, a ngeiawm reuh ngawt mai. Thenkhat leili phei chu hmunphiah bul ang maia nal hi a ni a, thenkhat erawh chu khandaih ang maia hriam a ni thung a, khawi ngam a har ber ani ti-a tirhkohin a lo sawi hi a mak hauh lo mai.Chuvangin, Thuhriltu pawhin Pathianina i kal laiin i lei veng tha rawh a lo ti hial reng a nih hi.

Class IX kan zir laiin, “A spark neglected burns the house” tih kan zir thin a, Meisi ngaihthah-in in a tikang e tihna ni awm tak a ni. Chhungkaw pahnih chanchin a ni a, Ivana leh Gabriel te chu inthenawm mai an ni a, an pa-te ve ve an dam that lai chuan chhungkaw inngeih tak an niin, thil engkim mai tlakchham nei se an inban tawm reng a, an inpuitawn reng thin. Naupang-in inchhunga ro an rel chinah thil a danglam ta, Nu pakhat-in tawngkam a chhehsual avangin an phek buai ta vek mai.

Ivana monu chuan arpui tui lai a nei a, tuk khat chu an pal zuan khumin an thenawmte ram chhungah a tui a ni tih hriain a va kal a, “Ka arpuiin kan pal a zuankhum a, in huan chhungah a lo tui mial lo maw?” tia a zawh dek dek laiin, thenawm pitar chuan “Kan arpui pawh a tui mek a, keimahni artui lo chu kan khawm ngai lo, tin, thenawmah artui zawng turin kan kal ngai lo bawk..” tiin mei nei takin a lo chhang khauh mai chu, nu thin tertek a chhuak a, an inhau ta chiam mai, an inhau thui zel a, sawi loh tur tha tha an sawi chhuak ta, kar hmasa-a kan nghawngkawl in hawh pawh min la pe lo, I pasala pa pawh I chawm zo lo an ti thul. Inhauhna chu a punlun zel a, an inbe tha hlei thei ta lo, a tawpah phei chuan Ivana-te in chu Gabriela chuan a hal ta mai a, a khaw chanve lai a kan phah ta a ni.

Ivana pa chuan thil awmdan a natna khum atang chuan a lo hmu vek a, pawi a ti em em mai, Ivan enge ka hrilh che kha, mei chu a kan hma khan meisi hmet mit turin ka hrilh che a ni lawm ni? A ti lawm lawm mai. Ni e, nu pahnihte khan an tawngkam lo veng fimkhur deuh ta se chuan thil a danglam ngei tur hi a nia le..

He lei tereuhte hi kan ven zawh loh avanga thu tha lo pui pui kan chhakchhuah thin hian mi rilru engzat nge a tihnat a, mi pawi eng ang chiahin nge kan sawi thin tih hi mahni theuh in en chian a, fimkhur a tul hle a ni.

Keini aia chan chhe zawk ni-a kan ngaihte hi diriam leh cheksawlh kan ching hle thin, thil tha lo ti ni-a kan hriatte chu kan sawi chhe bawng bawng a, ar chuk tuilo khawpin kan chhuah a, kan theih dan kawng kawngin, kawngro a su emaw su lo emaw, kan hriat chin chin kan ramtha sawi hmiah hmiah zel mai chu a nih hi. Hetih lai hian enge keimah-ah a sawhkhawk lo thleng thei tih hi kan ngaihtuah tel a pawimawh. Vawiinah hian ka thianin Hmingchhiatna emaw mualphona a tawrh ang hi tuar lo mah ila, engemaw tawng thei reng kan ni tih hi kan hriat reng a pawimawh.

Ziaktu pakhat chuan “Thil diklo hmu thei tak ni lo la, chhuih leh pet zuitu ni bawk hek suh” a ti a, a tha khawp mai. Thenkhat chu mahnin thiam nei mang si lo hian mi thil tihsa lo sawisela ram tang tlat an awm thin, a thil sawisel ngei mai kha ti tha turin ruai ta ila eng ruai chu a ang bik lo mai thei si a. Chuvangin, he kan LEI tereuhte hi I veng tha teh ang u, buaina lian tham chawk chhuak theitu a ni si a.

Tawpsi..

Ziak leh chhiar ka thiam tantirh atangin lehkha chhiar hi ka hrat khawp mai a, ka unau dangte rawl tawp tawpa an zai lai pawh hian an bulah ngawi rengin lehkha ka lo chhiar mial mial a, mak an ti thin hle. Chutih lai chuan ka lehkhabu hmuh phak apiang mai hi ka Zawnghnahnemban chawt zel mai thin a, ka Pa lehkhabu bawm lah ka ching let hneh narawh, Class IV ka nih atangin Tirhkoh Paula chanchin, Mithianghlim Luka chanchin, Krista panna kailawn, An Danglamnate, A Lenlai nite, Sermona hman chi tehkhinthu, Bible hrilhfiahna bu hrang hrang, Sadhu Sandar Singh, Martin Luther King, Samuel Logan Brengle, Ka thlarau zin kawng, Tunlai Khawvel thlirna, Cotacomb martar-te, Ka Pa tiin ka ko ngam ta, Indona Thianghlim, Krista Pasalthate tih leh a dang lehkhabu thehlep te te pawh ka chhiar teuh mai ka hre seng tawh lo. Lehkhabu chhiar tur ka van viau chuan Bible (Thuthlunghlui) hi ka thawnthu chhiar hmiah zel.

Vawi khat chu khawi kawmkar atang emawni hian lehkhabu tereuhte, zawr zet, ung tawh tak, kawm pawh nei tawh lo, bul leh tawp pawh nei lo hi ka chhar chhuak nawlh a, ka han chhiar chu ngaihnawm ka ti em em mai a, a phek hmasa berah chuan…

“Bawihte tap suh, mi’n an hria ang che,” tih a ni a, bul awm lo, tawp pawh awm lo a nih avangin ka chhiar tanna a laklawh ang zetin a tawpna pawh chu a laklawh a. Eng lehkhabu nge ni-a engtinnge a tawp tih hrechiang chakin ka awm reng a.

Kum engemawzat liam hnu-ah he lehkhabu ngei hi a kim thlapin ka chhiar ta a, a ngaihnawmin lehkhabu tha tak a lo ni reng mai.

Pu Toma In (Uncle Tom’s Cabin) tih hi Harriete Biecher Stow-in kum 1852 –a a ziah tawh a ni a, Ka chhiar hmasak-a a intanna lai khi Pu Shelbyan sal naupang Harry-a loh theih loha a hralh avanga a nu-in a tlanbopui tur a siam lai vela a tawngkam a ni a, ka khawngaih em em mai, hnukulh teuhin ka chhiar a ni.

Tawpsi hi he lehkhabu hre pha chin chuan naupang bal leh ninhlei tehkhin nan an hmang fo thin. St Clair-an a cousin Awfeli (Ophelia) tana a leisak, I zirtir turin ka lei a tih kha a ni a. He nu-te hi ka lawm em em mai. A thu chu hetiang deuh hi...

Mihang hmeichhe naupang kum 8/9 vel tur hi a ni a. A dum chiang hle a, a mit chu a bial kal mai a, a de thiang rial mai a ni. A sam chu a theu re ru a, a kawh sung mai bawk a. Awfeli chuan a han be vel ta a..

“Kum engzat nge i nih Tawpsi”

“Ka hre lo, ka Pi”

“I kum zat i hre lo maw? Tuman an hrilh ngai lo che em ni, Enge i nu hming”

“Nu ka nei reng reng lo”

“Nu ka nei lo a, enge a awmzia, khawiah nge i pian?”

“Ka piang reng reng lo”

“Khatiangin ka zawhna min chhang tur a ni lovang. Fiamthu ka thawh lo a nia. Khawiah nge I pian a, tu nge I nu leh pate min hrilh rawh”

“Ka piang reng reng lo, nu leh pa pawh ka nei lo, tihian ka lo chawr chhuak ve tawp mai a ni”

Awfeli tan chuan beidawnthlak dawn hian ka hre thin khawp mai a, Tawpsi hi ka lawm reuh bawk si. Khum puan phah dan a zirtir laite hian a kutkawr leh ribbon-te a lo ru hman a, a kawrbana a rawlh luh chu a rawn lawr ta si, Hei naupang sual, I ru a ni maw? tiin a han sawi nawk nawk a, Ka pi, ka ru lo reng reng, ka kawrbanah hian a rawn lut ringawt a niang tiin dawt muhlum hlak chu a han sawi a... !!!! Awfeli beidawng mangang chuan engtinnge maw ka han tih ang che aw… a ti vang vang a, Tawpsi lah chuan, Ka pi, min vaw mai rawh, vuak loh chuan engmah ka ti duh ngai lo, ka awmna hmasate pawn min vaw thin a ti mai.

Chutia a pi Awfelin a vuak veleh chuan pawnah a chhuak a, a thiante ho bulah chuan Vawiinah ka pi-in min vua a, min vaw lo thei lo a ni tite-in a va sawi leh a, Mi hangte u, misual vek in ni, tupawh misual vek kan ni, mahse keini mihangte hi kan sual zual bik a ni, ka piin a ti te a ti a, a thiante zingah chuan a inuisalehlin a, a nui ver ver thin.

Tawpsi ang mihring hi a awm theih tak tak angem le tiin ka ngaihtuah thin a, khang hunlai, sal neia, mihangten nasa taka an tawrh hun lai khan naupang bul bal nei lo, an nu leh pa-te sala hralh, anmahni ngei pawh man tlawm zawka hralh, chhungkua pawh hmun hrang hranga awm darh hi an awm ngei ang tih a rin theih a ni.

He Pu Tawma In hian America ramah nasa takin hna a thawk réng bawk a, Civil War hial chhuah phahin a hnu-ah phei chuan Sal tihtawp a lo ni thei ta a, he lehkhabu ziaktu hi a ropui hle. 1862-a Abraham Lincoln-an Harriet Beacheri a chibai pawhin, “Ani-te hi maw he Indona ropui tak bul tantu chu?” a ti e an ti.

Tawpsi, naupang luhlul, bal bawk si chu naupang pakhat Eva, zaidam ngilnei leh Pathian thu-awih tak mai avangin a nun a inlet ve tlat mai. He lehkhabu ziaktu-in a tum bulpui ber chu ni chiah lo mahse, Pathian hmangaihna-in mihringte nun a tihdanglam theihzia hi Tawpsi nun a tang hian a lang chiang khawp mai.